Deponija Duška Kosa
Iznad remedijacijske vrijednostiIspitani mediji
Sažetak
Deponija Duška Kosa je nesanitarno općinsko odlagalište kod Prozora, u neformalnoj upotrebi već oko pola vijeka. Otpad se prebacuje preko litice i spušta niz strmu padinu, s visinskom razlikom od oko 40 metara, sve do potoka Prozorčica na dnu — pritoke rijeke Rame, koja je oko 300 metara nizvodno i uz čije se obale nalaze poljoprivredne površine. Pored komunalnog, na lokaciji je zabilježen i industrijski otpad (ambalaža boja i lakova, aerosolne boce) i gume, uz česte otvorene požare. Ispitivanje je pokazalo teško zagađenje tla: cink je u cijelom ispitanom tlu, a bakar i kobalt u površinskom sloju, bio iznad nivoa koji ukazuje na potrebu za sanacijom; u dubljem tlu na jednom mjestu izrazito je premašen i selen. Uzorak vode iz rijeke Rame ipak je zadovoljio sve propisane granice.
Nalazi ispitivanja
Nalazi koji zahtijevaju pažnju
- Cink je u cijelom ispitanom tlu — i u površinskom i u dubljem sloju — bio iznad nivoa koji ukazuje na potrebu za sanacijom, mjestimično i višestruko; to je najrasprostranjeniji teški nalaz.
- Bakar i kobalt bili su iznad tog nivoa koji nalaže sanaciju u površinskom sloju tla.
- U dubljem sloju tla na jednom mjestu selen je bio daleko iznad nivoa koji ukazuje na potrebu za sanacijom.
- Kadmij i nikal bili su iznad nivoa na kojem se zemljište više ne smatra čistim u cijelom ispitanom tlu i sedimentu, a olovo u površinskom sloju tla.
Pozitivni nalazi
- Uzorak vode iz rijeke Rame zadovoljio je sve propisane granice.
- Zagađenja povezana s naftom, katransko-dimna jedinjenja, živa i arsen bili su unutar propisanih granica u svim uzorcima tla i sedimenta.
- Hrom i molibden bili su unutar propisanih granica u cijelom ispitanom tlu i sedimentu.
- Sediment potoka bio je osjetno manje zagađen od tla — kobalt, bakar i cink u njemu nisu dosegli nivo koji nalaže sanaciju.
Galerija fotografija
Rezultati projekta predani su nadležnim institucijama kao osnova za unapređenje regulative i strateško planiranje daljnjih aktivnosti.
Pravni osnov
- Odluka o karakterizaciji površinskih i podzemnih voda, referentnim uslovima i parametrima za procjenu stanja voda i monitoringa voda („Službene novine FBiH“ br. 01/14)
- Pravilnik o graničnim i remedijacionim vrijednostima zagađujućih, štetnih i opasnih materija u zemljištu („Službeni glasnik RS“ br. 82/21)
Zbog nedostatka referentnih vrijednosti za tlo i sediment u Federaciji BiH, pravilnik Republike Srpske primjenjuje se kao referentni okvir radi metodološke dosljednosti između entiteta.
